18 en 19 september 2012
Antwerpen, Wilrijk - Campus Drie Eiken
Macht en kracht: zorgrelaties in verandering

discussies

Dinsdag 18 september 2012 11u30-13u00
D01   Langdurige psychiatrische zorg in Vlaanderen: an inconvenient truth, deel twee
moderator: Jan Van Hecke, psychiater, sectie langdurige zorg en rehabilitatie VVP, Antwerpen
Discussianten:
Christiaan Decoster, directeur-generaal, DG Organisatie Gezondheidszorgvoorzieningen, FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu, Brussel
Mark Leys, socioloog, professor,vakgroep Medische Sociologie, VUBrussel
Isabel Moens, sectorcoördinator geestelijke gezondheidszorg, Zorgnet Vlaanderen, Brussel
Chantal Van Audenhove, directeur, Lucas, Centrum voor Zorgonderzoek en Consultancy & Onderzoeksgroep voor gezondheidspsychologie, KULeuven

Tijdens het vorige Vlaams Geestelijk Gezondheidscongres (2010) organiseerde de sectie Langdurige Zorg en Rehabilitatie van de Vlaamse Vereniging voor Psychiatrie het eerste deel van deze discussie. Centraal in deze heftige gedachtewisseling met de tenoren van de Vlaamse geestelijke gezondheidsorganisatie stond de (on)mogelijkheid om in Vlaanderen een adequate zorg voor alle mensen met een langdurige psychiatrische zorgbehoefte te organiseren. Bovendien werd gewezen op de mogelijk nefaste gevolgen van een herstructurering van deze zorg via artikel 107. Zeker wanneer onvoldoende middelen worden vrijgemaakt. Ook werden een aantal maatregelen voorgesteld om de zorg voor de meest kwetsbare groep psychiatrische patiënten te bewaken. (Van Hecke et al. 2012).
In deel twee van deze discussie wordt getracht de eerste ontwikkelingen van de herorganisatie van de ggz in kaart te brengen en zo na te gaan in hoeverre de valkuilen die we in 2009 voorzagen, zijn vermeden.
Referentie
Van Hecke, J., Joos, L., Daems, J., Matthysen, V., De Bruyne, S. (2011). Reorganisatie van de Belgische ggz; betere zorg voor mensen met een ernstige psychiatrische aandoening? Tijdschrift voor Psychiatrie, 53(12), 917-26

Dinsdag 18 september 2012 14u00-15u30
D02   Gedwongen opname bij verslaving?
moderator: Joris Vandenberghe, psychiater, professor, docent UPC-KUL campus Gasthuisberg, Leuven / CGG Vlaams-Brabant Oost
Discussianten:
Geert Dom, psychiater, professor, PC Broeders Alexianen, Wilrijk
Frieda Matthys, psychiater, AZ Sint-Maarten, Mechelen / MSOC Free Clinic,Antwerpen / voorzitter VAD, lid sectie verslavingspsychiatrie VVP
Hendrik Peuskens, psychiater, Broeders Alexianen Tienen / UPC KU Leuven, voorzitter sectie verslavingspsychiatrie VVP
Marc Servaes, psychiater, AZ Nikolaas, Sint-Niklaas / GGZ Emergis, Nederland

Er bestaat al lang discussie of (en wanneer) gedwongen opname kan bij de hoofddiagnose middelenmisbruik of -afhankelijkheid. Kunnen deze stoornissen, die toch vaak met gevaar gepaard gaan, beschouwd worden als ‘geestesziekte’ zoals bedoeld in de wet op de bescherming van de persoon van de geesteszieke? Klassiek wordt er nee geantwoord op deze vraag, maar uit de Vlaamse cijfers (2007-2009) blijkt nochtans dat middelenmisbruik of -afhankelijkheid de hoofddiagnose is bij 23,6% van de gedwongen opnames. Bovendien zijn de provinciale verschillen groot, wat suggereert dat dit criterium door verschillende betrokkenen (vrederechters, procureurs en psychiaters) anders geïnterpreteerd wordt.
Met verschillende experts exploreren we onder andere volgende vragen:
- Wat zijn de implicaties van de neurobiologische bevindingen over verslaving?
- Wat is de waarde van externe druk (bv. een dwangmaatregel) versus intrinsieke motivatie in een therapeutisch proces bij deze stoornissen?
- Wat leert de vergelijking met strafrecht en forensische psychiatrie ons (middelenmisbruik en -afhankelijkheid en ontoerekeningsvatbaarheid)?
- In hoeverre kan de grote lichamelijke morbiditeit en mortaliteit bij deze stoornissen beschouwd worden als gevaar zoals bedoeld door de wet?
- Wat zijn de mogelijke baten van dwangmaatregelen bij deze stoornissen? Op lange en op korte termijn? Wat leert het empirisch onderzoek (evidence) ons over de plaats van dwangmaatregelen bij deze stoornissen?
- Wat zijn de mogelijke nadelen en risico’s van dwangmaatregelen bij deze stoornissen? Op lange en op korte termijn? Empirisch onderzoek?
- Wat zijn de ethische aspecten van dwangmaatregelen bij deze stoornissen?
- Wat leren we van het buitenland?

Dinsdag 18 september 2012 16u00-17u30
D03  Het échte werk van 107
Dirk De Wachter
, psychiater, professor, UPC KULeuven campus Kortenberg, Beschut Wonen De Hulster, Leuven
Discussianten:
Inez Heleven, hoofdverpleegkundige, vroege psychosewerking Vrint, UPC KULeuven, campus Kortenberg
Walter Hoefkens, ervaringsdeskundige
Bart Leroy, psychiater, mobiel team 2b, 107-project Leuven-Tervuren
Corinne Staskowiak, teamcoördinator, Beschut Wonen De Hulster, Leuven
Myriam Streignart, dienstverantwoordelijke, dagactiviteitencentrum Sint-Maarten, UPC KULeuven, campus Kortenberg

Sinds vorig jaar zijn de langverwachte projecten die tot stand kwamen onder impuls van het veelbesproken artikel 107 concreet van start gegaan: soms aarzelend, onzeker en ambivalent, soms enthousiast, gedreven en vol idealisme.
Met deze discussie willen we met enkele initiatieven bekijken wat deze eerste ervaringen al geleerd hebben. We gaan in dialoog met twee Mobiele teams, een voorziening voor Beschut Wonen, een initiatief Activering en een project Vroege Psychose om de concrete ervaringen op de werkvloer te bespreken: recht uit de praktijk, onbevangen en (nog) niet gehinderd door al te veel richtlijnen. Bedoeling is een open discussie aan te gaan met het publiek over de weerstanden, problemen en uitdagingen van deze nieuwe manier van psychiatrische zorgverlening. Onbevangen en (nog) niet gehinderd door al te veel richtlijnen.

Woensdag 19 september 2012 09u15-10u45
D04  10 jaar patiëntenrechten: tussen droom en daad
moderator: Tinne Vandensande, adviseur, Koning Boudewijn Stichting, Brussel
Discussianten:
Marc De Hert, hoofdgeneesheer, UPC KULeuven, campus Kortenberg 
Christophe Demeestere, ombudspersoon ggz, West-Vlaanderen 
Johan Logie, hoofdverpleegkundige, afdeling 51 - kortdurende intensieve behandeling, PZ Onze-Lieve-Vrouw, Brugge 
Karen Mullié, juriste, Christelijke Mutualiteiten, lid Federale Commissie Rechten van de patiënt 
Geert Van Isterdael, voorzitter DENK-groep Halle-Vilvoorde, waarnemend lid raad van bestuur Uilenspiegel 

Op 22 oktober 2012 vieren we de tiende verjaardag van de Wet op de Rechten van de Patiënt. We moeten helaas vaststellen dat zowel patiënten als zorgverstrekkers de patiëntenrechten niet of onvoldoende kennen. Tussen de droom van de wetgever en de praktijk staan, zeker in de ggz, blijkbaar andere wetten in de weg en praktische bezwaren.
De basisidee van de patiëntenrechtenwet is dat de patiënt recht heeft op kwaliteitsvolle gezondheidszorg en dat hij daarin zelf een bepalende rol te spelen heeft. De ombudsfunctie is het sluitstuk van de patiëntenrechtenwet. Deze heeft als belangrijkste taak om via bemiddeling te proberen het vertrouwen tussen de patiënt en de zorgverstrekker te herstellen. De ombudspersoon kan ook aanbevelingen doen om de kwaliteit van zorg te verbeteren en toekomstige klachten te vermijden.
De externe ombudspersonen in de ggz, verenigd in het Interplatform Steunpunt Ombudsfunctie, willen de tiende verjaardag van de patiëntenrechtenwet aangrijpen om samen met zorgvragers en zorgaanbieders de implementatie van de patiëntenrechten, en in het bijzonder de rol van de ombudsfunctie in de ggz, grondig te evalueren. Zij rekenen op de kritische inbreng van het publiek in een discussie die zich zal focussen op volgende thema's:
- In welke mate hebben de patiëntenrechten de praktijk van de ggz veranderd?
- Zijn alle patiëntenrechten even zinvol en bruikbaar in de ggz? Zijn er specifieke aanpassingen voor de ggz wenselijk?
- Met welke patiëntenrechten hebben zorgverstrekkers het lastig?
- Ervaren zorgvragers de patiëntenrechten als een vooruitgang?
- Heeft de ombudsfunctie bijgedragen tot een verbetering van de kwaliteit van de zorg?
- Wat zijn de ervaringen van zorgvragers en -verstrekkers met de ombudspersonen?

Woensdag 19 september 2012 11u15-12u45
D05  Verbeteren van de procedure voor gedwongen opname – het advocatenproject
moderator: Paul Arteel, consultant 
Discussianten:
Rebecca Müller, voorzitter, vereniging voor personen met de bipolaire stoornis of chronische depressie en hun familie, Ups & Downs, Gent
Kristiaan Rotthier, vrederechter, kanton Beveren
Ivo Valgaeren, bestuurder departement stage en permanente vorming, Orde van Vlaamse balies, Brussel 

De wet van 26 juni 1990 voorziet in een tegensprekelijke procedure voor de gedwongen opneming van geesteszieken (in tegenstelling tot de vorige wetgeving).
Deze tegensprekelijkheid wordt o.m. gerealiseerd door te voorzien in bijstand:
- Vertrouwenspersoon (facultatief)
- Psychiatrische bijstand (facultatief)
- Juridische bijstand (verplicht).
Deze juridische bijstand, recht op aanduiding door de betrokkene van een advocaat, of indien dit niet gebeurt, aanduiding van een advocaat door de stafhouder, is soms problematisch omdat de gekozen of aangeduide advocaat niet altijd beschikt over voldoende kennis van of informatie over geestesziekten, of geen ervaring heeft in het communiceren met een geesteszieke in crisis, en niet altijd beschikbaar is wanneer nodig.
De patiëntenvereniging Ups & Downs wil aan deze tekorten tegemoet komen door een opleiding en brochure voor advocaten uit te werken waardoor betrokken patiënten en familieleden beroep kunnen doen op een goed geïnformeerde advocaat.
Met deze discussie willen we de verschillende betrokken partijen hun verwachtingen laten formuleren voor dit project om advocaten beter te informeren.
Na een korte schets van de problematiek wordt het advocatenproject voorgesteld, en stellen de discussianten zich kort voor. Daarna kan de discussie tussen discussianten onderling en het publiek starten.

Woensdag 19 september 2012 13u45-15u15
D06   Artikel 107: ggz-cliënt in de maatschappij? Wij zijn er klaar voor…
moderator: Jochen Van den Steenbegeleider, Aanloophuis Poco Loco, Gent
Discussianten:
Dirk Baeyens, werkgroep WED, Gent
Nancy Dyckmans,werkgroep DENK, Leuven
Christophe Geerts, Christophe Geerts, werkgroep DENK, Leuven   
Nadine Vandewinckel, werkgroep WED, Gent 

De werkgroep WED (Gent) en de werkgroep DENK (Leuven) stellen elk kort hun werking met ervaringsdeskundigen voor. Binnen de werkgroep WED zijn er twee ervaringsdeskundigen aanwezig die fungeren binnen een mobiel team van een artikel 107-project. Deze kennis zal dan ook gebruikt worden in de stellingen en in de discussie. De werkgroep DENK heeft twee cliënten/leden die gevolgd worden door een mobiel team. Deze leden kunnen persoonlijke ervaringen meedelen. De standpunten van de cliënten zijn zeer belangrijk voor de verdere uitbouw van de mobiele teams.
Een discussie met panel en publiek zal met stellingen aangewakkerd worden. De stellingen zullen ingedeeld worden per functie, met het oog op het bediscussiëren van elke functie van de 107-projecten. Niet enkel de werking van het mobiel team komt aan bod, ook de woonfunctie en het belang van de eerste lijn. De discussie vat aan en sluit af met een krachtige begin- en eindstelling.
Een PREZI - woordwolk van stellingen zal de presentatie van de discussie illustreren.